नयाँ बर्ष।

अंकहरु उही उस्तै, पानो फेरिएला
४ को साटो ५ एउटा, दानो फेरिएला।।

महको आश थियो सिंहदर्बारको घारमा  
यिनै हुन नि मौरी तर, रानो फेरिएला।।

कती फेरिए अझैकती फेरिएला पात्रोहरु,
फेरिएनन् खम्बा बरु छानो फेरिएला।।

भोकले ब्याकुल छन् जोताहाका पेटहरु
जिम्मलका घरमा बरु मानो फेरिएला।।

सबै देख्छु मुसुक्क खुशीले उल्लासले,
तर नयाँ बर्ष होईन पानो फेरिएला।।
४ को साटो ५ एउटा, दानो फेरिएला।।

सन् २०१५ हामी सबैका लागि सुखमय बनोस। शुभकामना।

पुरा पढ्नुस्

यसकारण गणेश थापालाई दोस्रो संबिधानसभाको मनोनित सभासदमा नियुक्त गर्नु गलत थिएन।

सधैंं गलतलाई आक्रामक ढंगमा गलत भन्ने र सत्यको समर्थन गर्ने मेरो स्वभाव हिजो केही साथीहरुको बहसमा बिचलित रहेको आरोप लाग्यो। मैले त्यो आरोपलाई अस्विकार गर्न सकिन। त्यसैले केही तथ्य सहित छोटो ब्लग लेख्नु आवश्यक देखें।

गणेश थापालाई सभासद नियुक्त गर्नु गलत थिएन भन्ने बाहेक अन्य मुद्धामा म जान चाहन्न। र मैले मेरो ट्विटमा कुनै ब्यक्ती भन्दापनि उसको नियुक्तीलाई बचाउ गरेको सत्य हो। शाही सेना पारिवारिक पृष्‍ठभुमी भएका थापा पञ्चायतकाल पछीपनि शक्तीशाली हुनु र २० बर्ष एन्फामा राज गर्नु सहज होईन। क्षमता नभएको भए 'मण्डले'को ट्याग पाएका ब्यक्ती काङ्रेस एमालेको प्यारो हुनु सजिलो पक्कै थिएन। राष्ट्रिय फुटवल खेलाडी र टिम क्याप्टेन पैसा र पहुँचकै भरमा मात्रै सम्भव हुन्न, खेल देखाउनु पनि पर्छ। यि यावत घटनाले उनी सक्षम थिएनन भन्नेमा संका रहन्न। 

अब कुरा आयो घोटाला र भ्रष्ट्राचारको आरोपको। पहिलो त आरोप लाग्दैमा भ्रष्ट्राचारी भनिहाल्न मिल्दैन। तरपनी सार्वजनिक ब्यक्तीले स्वच्छ छबी बनाउन नसक्नु कमजोरी हो। सन्डे, गार्डियनले लगाएको आरोप, नेपाली मिडियाले खोतल्ने कोशिस गरेका केही घोटालाका केसले उनलाई चिन्नेहरु माझ अलोकप्रिय बनायो। अझै बिन हमामको अधोगती पछी उनी फिफामै पनि केही कमजोर भए। अन्यथा पहिलो पटक फिफा अध्यक्षलाई नेपाल ल्याउनुमा उनको योगदान ओझेल पर्ने थिएन। 

नेपालका हरेक संस्थामा बाह्य अदृष्‍य शासन चल्छ, चाहे त्यो सरकार र उसका संयन्त्र होस् वा गैरसरकारी क्षेत्र। खेलकुदमा त झन सरकार निरिह रहेको एनओसी बिबादले छर्लङ पारेकै छ। र आ-आफ्ना महत्वकांक्षा पुरा गर्ने यिनले पनि कुनै कसर बाँकी राखेका छैनन। तापनी उनी माथि अनेकौं आरोप लाग्यो, मात्रै अदालत कोही पुगेन। अहिलेपनि लेखा समितीले हटाउनु अघीदेखी एन्फा बिबाद चलेको थियो। खेलाडी र पदाधिकारी बिभाजित भए। पारस खड्काले क्रिकेट प्रशिक्षकको अवधी नबिकरण गर्न लिएको अडान जस्तै फुटवल खेलाडीहरुले उनको पक्षमा लबिङ नै गरेका हुन। तापनी लेखाले छानबिन पश्चात हटाउने पक्कापक्की भो, यिनले सुईको पाए। सेफ ल्याण्डिङ खोजे - नेतृत्व हस्तान्तरण। उनीमाथी धेरै पुराना आरोपहरु पनि थिए जतीबेला सत्तामा कमल थापा होईन एमाले काङ्रेसको राज थियो। उनलाई पटक पटक काङ्रेस र एमालेबाट राजनितीमा आउन अफर नआएको होईन। लोकतन्त्रपछी कमल थापाको उदय यो स्थितीमा हुन्नथियो भने उनले रा.प्र.पा नेपालको सदस्यता लिंदैन थिए। यो पक्का हो। किनभने हरेक मानिसमा महत्वकांक्षा र अहम स्वभाव हुन्छ र मानिस आवश्यकताको उच्चतम तहमा पुग्न खोज्छ। २० बर्ष एन्फामा एकाधिकार हुनु प्रजातान्त्रिक बिधी होईन तर त्यसलाई मलजल गरेको र स्विकारेको प्रजातन्त्रकै गोठालो एमाले काङ्रेसले हो। र टिक्न सक्नु गणेश थापाको सक्षमता। अब कुरा आउँछ घोटालाको। मह काढ्नेको हातमै मह लाग्या छैन भनेर मैले बचाउ गरें भने म मुर्खै हुन्छु नि। सभासद नियुक्ती बाहेक उनले कहाँ कहाँ गल्ती गरे र ति गल्तीलाई सम्बन्धित निकायले पुष्टी गरी कसुरदार ठहर गरियो कि गरिएन? मैले यसको बचाउ गरेको हुँ।

पहिलो संबिधानसभामा २६ मनोनित सभासदको नियुक्तीमा भएको मनोमानीलाई सर्बोच्च अदालतले हस्तक्षेप गर्नु जायज थियो। जसले राजनैतीक दललाई दलगत भन्दा पनि राष्ट्रिय ब्यक्तीलाई सभासद बनाउनु थियो र ति नियुक्त गर्ने दलप्रती बफादार हुनु जरुरी थियो। कमल थापाका भाई हुन भन्ने कुरा बिर्सने हो भने गणेश थापा भन्दा चर्चित र स्थापित राष्ट्रिय ब्यक्ती रा.प्र.पा नेपालमा थिएन। अन्यथा लावती पक्षले पटक पटक फुट्ने चेतावनी दिंदा पनि नियुक्त गर्नुपर्ने थिएन। अर्को गणेश थापालाई उनी माथिका आरोप र राजनैतीक आडमा बँच्ने नियत हुन्थ्यो भने सत्तापक्ष समेत रहेको काङ्रेस एमालेमा जानु फलदायी थियो। उनको ब्यक्तित्वले उनी सभासद हुन रा.प्र.पा नेपाल र दोस्रो संबिधानसभा कुर्नुपर्ने थिएन। अवसर पहिल्यै थियो। 

लेखा समितीले कारबाही त गर्‍यो तर 'निलम्बन' शब्द छुटायो। त्यही शब्दले पार्टीलाई सभासद बनाउन लामो बहस गर्नुपरेन। अर्को घोटाला र आरोपको यती लामो श्रिंखलामा कोहीपनि अदालत वा अख्तियार पुग्न सकेन। पुष्पकमलको चाहनामा नियुक्त भएका लोकमानले थापा कमललाई पक्कै सहुलियत दिंदैनन। अख्तियारले भ्रष्ट्राचार मुद्धा दायर गर्न सकेको भए सभासद हुने सम्भावना पनि थिएन। र आरोप कै भरमा बञ्चित गर्ने हो भने राजनैतिक ब्रितमा सबै शुशिल कोईराला छैनन। आरोप र घोटाला केसमा गणेश थापा जती अलोकप्रिय छन, उनको क्षेत्रमा त्यो भन्दा धेरै गुणा लोकप्रिय पनि छन। लामो समय एकाधिकार जमाएको ब्यक्तीलाई फरक बिचारको सरकार र ब्यक्तीले जोगाउनु, राज गर्न दिनु र यती लामो समय छानबिन र कसुरदार ठहर्‍याउन नसक्नुमा दोष उनको भन्दा तत्-समयका कार्यकारीको हुने भो। सुखसयल, सम्पत्ती र सत्ताको लोभ हरेकमा ब्यक्तीमा हुन्छ। प्रचन्ड उदय पनि त्यही नै हो।

हिजोको बहसमा मेरो तर्कलाई प्रतिबाद गरिएको र मैले जस्टिफाई गर्नैपर्ने एउटा तर्क थियो, गणेश थापालाई चोखो देख्नेले बाबुराम/प्रचन्डलाई हरेक पटक अपराधी किन भन्नु त? भन्ने हो। अती प्रिय ब्यक्तीको यो तर्कमा राजनिती थिएन। पुर्वाग्रह थिएन अझै भनौ निष्पक्ष जवाफमा उनका तर्क अन्यको भन्दा बलियो थियो। गणेश थापालाई मैले चोखो देखेको छैन। मैले मेरो बुवाको मुखबाट यिनका धेरै किस्साहरु सुनेको छु। तर ति सबै पर्दा पछाडि रहे। अहिले राज्यले स्विकारेको बिधी र त्यसले दिएको बाटोबाट उनी सभासद हुनु गलत होईन। न लेखाले न अख्तियारले 'निलम्बन' गर्न सक्यो। न त सभासद नियुक्त हुनुपुर्व सम्मानित अदालतले कुनै आरोप प्रमाणित गरेकै छ। यो अवस्थामा उनलाई सभासद बनाउन नहुने भन्ने तर्क भावावेग मात्रै हो। अब प्रतिबाद गरिएको माओवादी अपराधी किन? भन्ने तर्कमा - मैले होईन स्वयम् बाबुराम प्रचन्डले डेकेन्द्र, कृष्ण अधिकारी, उज्जनका केसहरु अदालत पुग्दा खुलेआम हस्तक्षेप गरेको, सर्बोच्चले कसुरदार ठहराएको बालकृष्ण ढुङ्गेललाई पार्टीको आन्तरिक गतिबिधीमा कृयाशिल राखेको र हत्यारा हामी हौं सके हामीलाई पक्र भनेर भनेकै हुन। भन्दैमा हत्यारा हुन्छ? हुँदैन तर डेकेन्द्र केसमा अदालतले कार्यकर्तालाई कसुरदार ठहर्‍यायो। अपराधमा गर्ने र गर्न लगाउने दुबै कसुरदार ठहर्छ। नेतृत्व र आदेशकका हिसावले प्रचन्ड बाबुराम प्रमाणित अपराधी हुन। अन्यथा गंगामायाको श्वास बिरमा र नन्द्रप्रशादको लाश टिचिङमा बन्दी हुनुपर्दैन थियो। अझैपनी माओवादी प्रती मेरो आक्रोस जघन्य अपराधमा मात्रै हो। तिनको घोटाला र अकुत सम्पत्तिको छानबिन अब साध्य लाग्दैन। ब्यक्ती हत्या र बलात्कार जस्ता जघन्य अपराधले न्याय पाओस भनेको हुँ। तर पनि एक सचेत नागरिकको हैसियतले मैले मिडियामा आएको आरोप, संका र देखिएको तर कसुर ठहर नभएको ब्यक्ती वा संस्थालाई ईमान्दार भन्न मिल्दैन। यही कारणले गणेश थापालाई आरोप लगाउने मात्रै होईन सम्बन्धित पक्ष अख्तियार र अदालत जाओस र आरोप छानबिन होस् भन्दै आएको छु। कसुर ठहर भयो भने उनी एकछिन पनि सभासद मात्रै होईन रा.प्र.पा नेपालबाट पनि निष्काषित हुनेछन। खुमबहादुरलाई जस्तो माला बोकेर पार्टी फैसला बिरुद्ध आन्दोलन वा रिहाईमा गयो भने मैले समर्थन फिर्ता लिनेछु। माओवादी (TRC)लाई जस्तो खुलेआम राज्य (एमाले काङ्रेस)ले उनको घोटालामा नजरअन्दाज गरेको वा छानबिन गर्न नचाहेको प्रष्ट देखियो भने मैले बचाउ गर्ने छैन। धन्यवाद।

(कमल थापा र उनको पार्टीलाई समर्थन - धर्मनिरपेक्षता र संघियताको बिरोध र मानार्थ राजतन्त्रको मुद्धामा मात्रै हो। यि मुद्धालाई प्रभावित वा प्रतिघात हुने किसिमको कुनैपनि कृयाकलापमा मेरो समर्थन रहने छैन। त्यो अवस्था आए र आवश्यक परे म स्वतन्त्र छु कमल थापाको बिरोध गर्न पनि)

पुरा पढ्नुस्

संबिधानसभा - संघियता, धर्मनिरपेक्षता र राजतन्त्रका बारेमा मेरो बिचार।

आउनोस् एकछिन कमल थापा बिर्सिएर उनले उठाएका मुद्धा कती सही? कती गलत?  बहस गरौं।

१. कसरी आयो संबिधानसभा?

पटक पटक चुनाव गर्न नसकेर असफल भएको देउवा सरकारले प्रतिनिधि सभा बिघटन गरेर ज्ञानेन्द्रलाई जनताको सरकार बुझाएका हुन, खोसिएको होईन। तापनी ज्ञानेन्द्रले पटक पटक दलहरुबाट सरकार चलाऊन आउ भनेर भ्याकेन्सी खोलेकै हुन। चुनाव गराउँदा चुनावमा भाग नलिने बरु आन्दोलन गर्ने एमाले/काङ्रेस २०५२ को माओवादीभन्दा फरक छैन, मात्रै हतियार नबोकेको हो। २०६१ माघ १९ राजाको वाध्यता हो रहर होईन। उनको गल्ती आँफैले सरकारको अध्यक्षता गर्नु, तुलसी गिरी/कृतिनिधी बिष्टलाई ल्याउनु र एमाले काङ्रेसलाई उपेक्षा गर्नु हो। १०४ बर्षे राणा, ३० बर्षे पञ्चायतको निरंकुशताबाट प्रताडित जनताले फाल्न नचाहेको राजसंस्था ३ बर्षको ज्ञानेन्द्र शासनले फालिनु दुर्भाग्य छ। भलै ज्ञानेन्द्र गलत हुन, नेपालको लागि राजसंस्था गलत थिएन र छैन। एक ब्यक्तीको कारणले संस्था ढल्नु हुन्न, बाउको रिसले घरै पोल्नु जायज हुँदैन।  एमाले-कांग्रेसले नेतृत्व गरेको २०६३ को जनआन्दोलन त्यही शेरबहादुर देउवाले बुझाएको 'प्रतिनिधीसभा' फिर्ताको लागि थियो र गिरिजालाई माओवादीलाई बहुदलिय प्रजातन्त्रमै शान्तिपूर्ण खुला राजनिती स्विकार्न परेको बाह्य दवाबको संयोजन गर्ने सुवर्ण अवसर। तर जनआन्दोलनमा नउठेका र जनतालाई कहिल्यै प्रष्टरुपमा नसोधिएका 'धर्मनिरपेक्ष, संघियता र राजतन्त्रको अन्त्य" रातारात अबैध बाटोबाट गरियो (अहिले केही बिषयमा देशका प्रधानमन्त्री, तत्कालिन कार्यबाहक कांग्रेस सभापति शुशिल कोईराला समेत ति कसरी भए मैले आँफैले पत्तो पाईन भन्दैछन)।  

अहिले देशमा नेपालको भबिष्य 'नेपाल' नै नरहने अवस्थाको राजनिती शुरु भएको छ। जातिय बिखण्डन, बिभेद र तिनका मोर्चाबन्दी गरेर कस्तो देशको कस्तो परिकल्पना गरेको शिर्षदलले? बाह्यहस्तक्षेप रोक्न, देशका नागरिकबिच एकता कायम गर्न र स्वाभिमानी नेपालीको पहिचान जोगाउने निती कुन दलमा छ? हजारौं नागरिकको नरसंहार गरेर, दिल्लीमा सम्झौता गरेर आएको माओवादीमा छ? संबिधानसभा माग्दा टाउकाको मोल तोक्ने र गोली ठोक्ने एमाले/काङ्रेसमा छ? २००७ साल देखी लामो समय 'प्रजातन्त्र'को लागि लडेको काङ्रेसले समेत आफ्नो अगुवाईमा ल्याएको बहुदलिय प्रजातन्त्रको तिलक चढायो २०६३ मा। चारदशक भन्दा लामो आन्दोलनको उपलब्धी बहुमत र पटकपटक सरकार सञ्चालन गर्ने अवसर पाएको कांग्रेसले १५ बर्ष पनि रक्षा गर्न सकेन र माओवादीको मुद्धामै पिछलग्गु भएर, दुधले नुहाएर, सुनपानी छर्केर संबिधानसभामा गयो। यदी काङ्रेस/एमालेका लागि संबिधानसभा, लोकतन्त्र उसको नितिगत बिचार थियो भने २०५२ मै माओवादीको मागहरु सँग किन सहमत नभएको? किन देशलाई १० बर्ष अन्धकारको बन्दी बनाएको?

२. के हो संघियता? नेपालमा आवश्यक छ?

संघिय राज्य। केन्द्रिय सरकारको मातहतमा हुनेगरी निर्माण हुने स्थानिय/क्षेत्रिय सरकार। एउटा सरकार पूर्णअवधी (पाँचबर्ष) चलाऊन नसक्ने, छ/छ महिनामा प्रधानमन्त्री फेरिने र त्यो प्रधानमन्त्री फेर्न हरेकपटक दिल्ली दगुर्नुपर्ने देशमा हुने स्थानिय सरकार कस्तो होला? कुन उधेश्यले चल्ला? संघियता गलत होईन तर देशको भौगोलिकता र राष्ट्रियताप्रती सबै भु-भाग बिदेशी हस्तक्षेपबाट मुक्त छन र केन्द्र सरकारको प्रतक्ष्य निगरानीबाट ति भु-भाग उपेक्षित छन भने। तर एकहात लम्बाई र दुईबित्ताको चौंडाई भएको, द्रुत र फराकिला सडक सञ्जाल बने  वा रेलसेवा सुरु गर्नसके एकदिनमा पुर्व-पश्चिम गर्न भ्याउने देशमा संघियता कसलाई खाँचो पर्‍यो? भारतलाई नै हेर्ने हो भनेपनी महाराष्ट्र र बिहार बिच आकाशपातालको फरक छ। भर्खरै छुट्टीएर कोईलाखानीको मालिक बनेको झारखण्डले बिहारका जनतालाई प्राकृतिक स्रोत बिहिन बनाएको छ। तमिलनाडुले केरालाका जनतालाई पानी समेत दिन मान्दैन। नेपालका हरेक संघियराज्य आफ्नै स्रोत र आम्दानीले सम्पन्न हुनै सक्दैनन। अनुदान र रेमिटेन्सले चलेको मुलुक 'मगन्ते' हुने तर संघियराज्य हुने बित्तिकै सबै राज्य स्रोतसम्पन्न र स्वनिर्भर हुने होईन। स्थानिय निकायको चुनाव गर्ने र जनप्रतिनिधीलाई स्थानिय बिकासमा उत्तदायी भूमिका निभाउन दिने हो भने ति जनप्रतिनिधीलाई 'मुख्यमन्त्री' बनाई राख्नुपर्दैन र देशले रेमिटेन्स र स्वाभिमान बेचेर बिदेशी दातृराष्ट्रसँग हात फैलाएर मागेको पैसोको भरमा चलेको हरेक आर्थिकबर्षका बजेटमा अरु संचालन खर्चको भार थपिने छैन। जसलाई बिकास खर्चमा लगाउन सकिनेछ। हरेकदिन सिमास्तम्भ हराउने, सिमाक्षेत्रमा छिमेकी सुरक्षादस्ताका चलखेल बढ्ने, त्यस क्षेत्रका जनप्रतिनिधीको तिनै छिमेकीसँग साँठगाँठ चल्ने गरेको दृष्य नजरअन्दाज गर्ने हो भने नेपालको नक्शाबाट फेरी केही भु-भाग स्वतन्त्रताको लडाईं लड्न उत्प्रेरित हुनेछ। जसलाई नेपालले रोक्न सक्दैन। हरेक संघिय राज्य भित्र पनि स्थानिय निकाय हुन्छन। स्थानिय निकायलाई सुबिधा र अधिकार सम्पन्न बनाउने हो भने राज्य सरकारको काम छैन। नेपालका राजनैतीक दलमा संघियताको भुत चढेको आ-आफ्ना राजनैतीक पेशा जोगाउने, क्षेत्रिय र जातिय राजनितीमा पकड जमाएर मुख्यमन्त्री बन्ने स्वार्थ मात्रै हो। यसले जनताले केही पाउने छैनन सिवाय राष्ट्रिय ढुकुटीको सत्यानास र क्षेत्रिय बिखन्डनको बितन्डा बाहेक। बिकासका लागि राज्य पुनर्संरचना होईन स्थानिय निकायलाई सिंहदरवारको अधिकार बिकेन्द्रिकरण गर्नुपर्छ। धनुषाको यादवले धनुषामै सिंहदरवारको सेवा पाउँछ भने मधेश आन्दोलनको पछी लाग्दैन र त्यो सेवा दिन मधेश एक संघिय राज्य हुनुपर्दैन। धनुषा जिल्ला बिकास र जिल्ला प्रशासनलाई सिंहदरवारको अधिकार दिए पुग्छ। च्याउसरी उम्रिएका राजनैतीक दल र तिनका पेशा जोगाउन देश र नागरिकको एकतामा बिभेदको बिउ छर्नुपर्दैन। अपराधी यही बिभेद र बिखण्डनको बिउ रोप्ने राजनैतीक काउसोहरु हुन। जसले लोकतन्त्रको नाममा छाडातन्त्र बिकास गरे।

३. के छ फरक हिन्दूराष्ट्र र धर्मनिरपेक्षतामा?

नेपाल भारतजस्तो ब्रिटिश सरकारको उपनिवेश भएन। न यहाँ उसका ठिमाहा जन्मिए न नेपालले गोवा, पञ्जाव र महाराष्ट्र जस्ता फरक फरक धार्मिक आस्था र विश्वासमा चलेको राज्यलाई संगठित नै गर्नुछ। संक्रमणकालको फाईदा उठाउँदै बाह्यशक्तीले अनुदानसँगै भिराएको धर्मनिरपेक्ष नेपाली जनताले स्विकार्नुपर्छ भन्ने छैन। तर यसको मतलव साम्प्रदायिकता वा अन्य धर्मलाई निषेध होईन, धर्म परिवर्तन गराउन पाउने ब्यबस्थाको बिरोध हो। २०४७ सालपछि पनि देशमा धार्मिक स्वतन्त्रता थियो। नेपाल हिन्दूराष्ट्र हुँदैमा अन्य धर्म माथी भेदभाव हुने भन्ने संका गलत हुन र हिन्दूराष्ट्र हुँदैमा नेपालका हिन्दूले राज्यबाट बिशेष सुबिधा पाउने पनि होईनन। मन्दिरै मन्दिरको शहर भनेर नेपाल पर्यटन बोर्डले काठमाडौंको बिज्ञापन गरेजस्तै पुर्व हलेशी देखी पश्चिम स्वर्गद्वारी सम्म नेपालमा अनेकौ यस्ता सनातन धर्मका धर्मस्थलहरु छन जसले नेपालको गरिमा, पर्यटन प्रवर्धन र पहिचान जोगाएको छ। विश्वमै एकमात्र सनातन धर्मावलम्बीहरुको देश हो नेपाल। यहाँ केही प्रतिशत नागरिकले बिदेशी सहयोग र लोभलालचमा आफ्ना धर्म परिवर्तन गरे भन्दैमा नेपालको गरिमा र पहिचान, ऐतिहासिक धरोहरको प्रवर्धन र परिचय मेटाउनुपर्छ भन्ने छैन। २०६३ अघी पनि भ्याटिकन सिटी र साउदी अरब जस्तो अन्य धर्मले स्थान नपाउने मुलुक थिएन नेपाल। धार्मिक स्वतन्त्रता भएरै पनि नेपाल हिन्दूराष्ट्र थियो र यो हुनुपर्छ। जनै फ्लस गरेर जो जसले क्रस झुण्ड्याउने रहर गरुन त्यो स्वफुर्त हुनुपर्छ। कसैको करकाप, लोभलालच र बिज्ञापनमा परेर होईन।

४. राजसंस्था:

२०६३ को जनआन्दोलनको माग र त्यसको नेतृत्व गर्ने दलले राजसंस्था फ्याक्ने मुद्धा बोकेका थिएनन, न २०६३ पछी जनतालाई प्रष्ट राजसंस्थाको 'पक्ष र बिपक्ष'मा आफ्नो जनमत दिने अवसर नै दिए। पुनर्स्थापित संसदको टिके सभासदले ब्यबस्था गरेको अन्तरिम संबिधानको मस्यौदामै, निर्वाचित संबिधानसभा अघी नै राजतन्त्रको अन्त्य गर्ने सम्झौता गर्नु र अपूर्ण संबिधानसभाको पहिलो बैठकमा चुनाव हारेका काङ्रेस नेता कृष्ण सिटौला प्रस्तावक रहेर राजतन्त्र अन्त्य भएको घोषणा गरिनु छलकपटपूर्ण छ। २४० बर्ष लामो राजतन्त्र 'जनमत संग्रह' नगरी तिनदलको शिर्ष ३-४ नेताको स्वार्थपूर्ण राजनितीको शिकार बनेको नेपाली जनताले स्विकार्न सम्भव छैन। हटाउने नै हो? जनतालाई अब राजसंस्था नचाहिएकै हो भने 'जनमत संग्रह' गर। पक्ष र बिपक्षमा स्पष्ट जनमत माग र हटाउ, गुनासो रहने छैन।

संबैधानिक र सकृय राजतन्त्र अब फर्किंदैन। यसमा अब न कसैको रहर छ न जोड नै गर्न सकिन्छ। २०१७ र २०६१ ले कुनै एक बंशलाई संबिधानको संरक्षक मान्न सकिन्न भन्ने पाठ सिकाएको छ। तर नेपाल दुई बिशाल र सर्बशक्तिशाली मुलुक बिच चेपिएको कमजोर र मगन्ते राष्ट्र हो। प्राकृतिक स्रोतले भरपुर हुँदाहुँदैपनी शक्तीराष्ट्रको खेल्ने मैदान भएको स्विकार्न अब राजनिती बुझेका शिक्षित युवायुवती र अन्तरराष्ट्रिय मामिलाका जानकारलाई दुबिधा छैन। राजतन्त्र हटाएर राजनैतिक दलबिच बिबाद उत्पन्न गर्नु, देशलाई असफल राष्ट्र बनाउनु र त्यसको फाईदा उठाउँदै संबेदनशिल ठाउँमा सुरक्षाको कारण देखाएर छिमेकीले आफ्ना सुरक्षा दस्ता/स्वार्थ परिचालन गर्नु सुनियोजित निती हो। उसैपनि सुगौली सन्धी, बहुदलपछीका केही जलस्रोत सम्झौता र अहिले बहसमा आएको पेट्रोलियम पदार्थमा भारत निर्भर हाम्रो नियतीले पनि हामी ब्यापारिक हिसाबले भारतको बन्धक भैसकेका छौ। मालिकको भ्रमण र मालिक भेट्न कुद्नेहरुको लाईनले नेपालका सरकार प्रमुखहरु कुनै संघियराज्यका मुख्यमन्त्री भन्दा फरक देखिएको छैन र यिनले आफ्नो ओहोदाको सम्मान मन्त्री बन्ने होडमा बेचिसके। बिरेन्द्रका बिदेश भ्रमण र शिष्ट्राचारको सम्मान हेर्ने हो भने हालका नेपालका सरकार प्रमुखहरु केही शक्तीराष्ट्रका राजदुत बराबर नगनिने अवस्था आएको छ। सरकार र संबिधान निर्माणमै पनि बिदेशी नियोग र राजदुतका प्रतक्ष्य हस्तक्षेप सार्वजनिक भएका छन। रातको २ बजे बिदेशी राजदुतका आवासबाट बाहिरिंदै गरेका कथित क्रान्तिकारीका कमाण्डरहरुको फोटो सार्वजनिक भएको अवगतै छ। तिनै कमाण्डर जसलाई सिध्याउन कुनै दिन भारतले नेपाली सेनालाई नाइटभिजन सहयोग गरेको थियो आज उसैको काँधमा चढेर नेपालको स्वाभिमान सिध्याउन भगिरथ प्रयासरत छ।

यि यावत परिघटनाहरु देख्दादेख्दै राजनैतीक दललाई मात्रै देशको अभिभावकत्व सुम्पनु आफ्नै खुट्टामा बञ्चरो हान्नु हो। जसरी ज्ञानेन्द्रले सरकारको अध्यक्षता गर्दा राजतन्त्र गयो त्यसैगरी राजनैतीक दल र तिनले चुनेका ब्यक्तीलाई देशको पहिलो अभिभावक बनाउने हो भने 'नेपाल'को भबिष्य लामो छैन। त्यसैले संबैधानिक राजाबाट संसदमा संबिधानको संरक्षकत्व रहनेगरी मानार्थ(साँस्कृतिक) राजसंस्था पुनर्स्थापना गरौं। बहुदलिय प्रजातन्त्रका हिमायती काङ्रेस, राजतन्त्र स्विकारेर नौलो जनवाद प्रतिपादन गरेको एमाले र कम्बोडियाको जस्तो राजा राख्न सकिने भन्ने माओवादीलाई पनि मानार्थ राजसंस्थामा आपत्ति नहोला। धन्यवाद।

पुरा पढ्नुस्

म पिउँ कसोरी यि रहरका नशा??

अधरमा टिलपिल ति नजरका नशा
म पिउँ कसोरी यि रहरका नशा??

गोधुली सन्ध्या उ लाजले रातै छे,
म छोपुँ कसोरी यि प्रहरका नशा??

कुबेरको खजाना उ बैंशका उभारले
म ढाँटु कसोरी यि कहरका नशा??

यो बजार तिम्रै, हजार तिम्रै छन,
म छुटुँ कसोरी यि शहरका नशा??

हे मेरी प्रेयसी! बिषकन्या हौ भने  
म मेटुँ कसोरी यि जहरका नशा?
       ****समाप्त****

पुरा पढ्नुस्

एक्लै छे मिरा, कबिरा एक्लै छ।

एक्लै छे मिरा, कबिरा एक्लै छ,
यता सरावी उता मदिरा एक्लै छ।

नशाका बुँदबुँद परिबन्दमा थुनिंदा
यता गेरार्ड उता साकिरा एक्लै छ।

बिनाको खोजीमा कस्तुरी कुदे झैं  
यता फकिरा उता हिरा एक्लै छ।।

ओसिलो स्पर्ष छ मदहोशी मेनुमा
यता पाहुना उता पिरा एक्लै छ।।

कतै चन्द्र कतै पुर्णिमा एक्लै छ।
एक्लै छ मुटु यहाँ शिरा एक्लै छ।
यता सरावी उता मदिरा एक्लै छ।

           ***समाप्त***

पुरा पढ्नुस्

"संबिधान र सहमती"

खेल्ने उमेर सक्किएर स्कुल जान थालेपनि हामी भिरपाखाँ हुर्केकालाई शहर नौलो, त्यताका लवज नौलो। चारकक्षा तिर ABCD पढेर शिक्षित भएका हामीलाई नयाँ कुरो सुनाउन कि त शहर तिर पढ्ने पुरेतको छोरो आउनुपर्थो कि त डल्ले ड्राईभर। घराँ भ'को रेड्योले सुनाएका कुरा खै दिमागले कहिल्यै टिपेन। बरु बा'ले पो के के बुझ्थे कुन्नी, कहिले दाइना कहिले बाईना घुमाएर 'घटना र बिचार' सुन्नुन्तो। लाज हुने उमेर सम्म पनि जाँघेको पुठ्ठोपट्टी कहिल्यै प्वाल टुटेन। पाउरोटी चप्पलका फित्ता तिन्ठाउँ गाँसिन्तो टुकी झोसेर। हामीलाई त ति चप्पलका लोती बुढीऔंला र चोरीऔंलाको बिचको कापमा लाउनुपर्छ भनेर फापरबारीको हाटबजार आउँदा मात्रै थाहा भो त्यतिन्जेल हामी चोरीऔंला र माझीऔंलाको कापमा लाउँथ्यौ। तब न एकातिरको आधापाखो एक ईन्चीको हुँदापनि अर्कोपाखो कुर्कुच्चोले डिम्पल बनाईसक्थ्यो।  

उन्ताका सेतोपेट गर्न कि त श्राद्ध आउनुपर्थ्यो कि त दशैं। घिम्रेसाँईलो प्युटारको डाँडा'ट कौलास्थ्यो - "ए कान्छा, आज हाम्राँ बुढीआमोईको सराद्दे छ'रे, भात पकाम्ने अ'रे। सेतोपेट गर्ने भए मुन्टी होई"। कोदो र मकै फापर मात्रै देखेका हामीलाई खै के जाती "घैया" भन्ने पाखाँ फल्ने धान त्यै पुरेतका छोराले सिकाईदिएर बारीमै फलाउन थालियो र दुध सितपनि गलो लाग्ने भात खान पाईएकोथ्यो। गामका दु:ख गामलाई नै छोडेर हामी शहर पस्यौं। आफुले हलो जोतेपनि छोराछोरीलाई सुख दिने सोचाईले बा'ले सानो पसल सुरु गर्नुभो। गाउँ त उही बर्षमा एकबार 'दशैं'का बेला पुग्ने भयौं।

हामी शहर पस्यौं, उता गाउँमा जुठे दमाई, डल्ले ड्राईभर, माईली सुनार, थेबा स्याङ्तान र थर्पुकी सुन्तली लगायत भेला पारेर पुरेतका छोराले 'जनयुद्ध' शुरु गरेछन। शहर बसेर पढेलेखेका त्यसमाथी पुरेतका छोरा। सबैले मान्थे। उनले पनि दु:ख बेसाएका गाउँलेलाई सुख दिन मोर्चाबन्दी गरेका होलान तर मोर्चाले खोरको खसी र भान्छाको भात लुटेर खाने बाहेक केही दिएन गाउँलेलाई। जुठे र डल्ले दुबई गएछन, माईली सुनारले युद्धताकै तिनपुस्तालाई पुग्ने पैसो जम्मा पारेर पार्टी कै एउटा छापामारलाई पोई बनाएर काठमाडौं छिरेकी रे, खै कता ठुलो होटेल छ रे अहिले। थेवा गाउँतिरै उही खोरिया खोस्रिंदै छन। पुरेतका छोरा चैं चुनाव जितेर संबिधान बनाउन गए अ'रे सँगै सुन्तलीलाई पनि समानुपातिकमा सभासद बनाएका र'छन।

१८ बर्ष पछी त्यो गाउँ धेरै फेरियो। बिचार फेरिए। मान्छे पनि फेरिए। आज सबै केही शिक्षित पनि भए र कमसेकम समाचार बुझ्नेसम्म भए। प्युटारको घिम्रेसाँईलोले ज्यामिरेमा पसल राखेछ। बसेर चिया पिउँदै गाउँका कुरा सुन्दै थिएँ, २-४ जना पुराना साथी अरु पनि भेला भए। कोही माओवादी भएछन, कोही काङ्रेसी कोही उही एमाले - जनमोर्चा।

सबैले मै ठुलो, मै राम्रो भन्ने कुरो गर्दैगर्दा भित्रा'ट साँईली भाउजु कराउनु भो, खाना के बनाउने? कती बनाउने? गफले मात्रै पेट भरिन्छ र?
५-६ जना सबैले त्यहीं खाने कुरो भो तर के खाने भन्ने टुङ्गो लागेन। मलाई त सादा दाल-भात भए पुग्थ्यो, साँईलोलाई कुखुरो नकाटी भएन। अर्कोलाई भातमा घ्यु चाहियो अ'रे, उ मासु नखाने अ'रे। अर्को चैं नुनपिरो नखाने तर दही/दुध चाहियो अ'रे। कुरो गर्दा गर्दै पुरेतका जेठा छोरा आईपुगे, उनलाई चैं लसुन प्याज केही हाल्नै नहुने रे। आपत परो साँईली भाउजुलाई। दो'डा जोईपोईको भान्छा। कन्ती कसौंडी पनि दो'डा अब यि सप्पैका माग धान्नु कसरी? ख्वाउनु कसरी? सबैका आ-आफ्ना अड्डीदेखी रिस उठेर भाउजुले सबैका मागलाई समानुपातिक सम्बोधन गर्ने भनेर खोले पकाउने भाँडो बसालिछन। दाल, चामल, कुखुरो, घ्यु, आलु/काउली, लसुनप्याज, नुन-खुर्सानी, दही/दुध सप्पै एकैभाँडोमा खिचडी पकाए गरी पकाईछन तर अब ख्वाउने कसरी? त्यो खाने कसले? त्यो पाकेको खानाको नाम के?

भान्छामा छिरेको साँईलोले झोक्किंदै सोध्यो, के पका'की यो तैंले? भाउजुले खिस्स हाँस्दै जवाफ दिनु भो - संबिधान। साँईलो झन रिसायो,  कसरी खाने यो अब? भाउजुले रेडिमेड जवाफ दिनुभो - सहमती गरेर:))

पुरा पढ्नुस्

अर्थमन्त्री ज्युलाई खुलापत्र।

अर्थमन्त्री ज्युलाई खुलापत्र।

हरेक पटकको नेपाल आगमनमा त्रिभुवन बिमानस्थलमा अनेक किसिमका नौटंकी देख्न, सुन्न र भोग्न पाईन्छ। हुन त हामी नागरिक केही सामान लुसुक्क वा खासखुस गरेर खुसुक्क निकाल्नसके आफुलाई पहुँचवाला मान्छौं भने अध्यागमनमा कार्यरत कर्मचारीहरु केही दाम खुसुक्क पाउनसके भाग्यमानी ठान्छन। यि कहिल्यै नटुङ्गिने र उपचाररहित समस्या हुन। मानिस स्वभावैले लोभी जात हो, लोभको उपचार छैन।

मैले यहाँ अर्थमन्त्रीज्युको ध्यानाकर्षण गराउन खोजेको चाँही यसबर्षको बजेटमा यहाँकै अनुग्रहमा बैदेशिक रोजगारमा गएका नेपालीलाई ३२ ईन्च टिभीमा भन्सार शुल्क नलाग्ने भन्ने बिषय अन्तर्गत त्रिभुवन बिमानस्थलमा टाँसिएको सुचना र भन्सार महसुल बारे गुनासो मात्रै हो। यसैबर्ष देखी लागु भएको यो सेवा अन्तर्गत अर्थमन्त्रीज्युको अनुकम्पाले एउटा श्रम बेच्न गएको नेपाली कामदारले ३२ ईन्चीको टिभी बोकेर घर आउने रहर त पुरा भयो तर असान्दर्भिक र गलत नितिनियमका कारण केहीले अध्यागमनमा भन्सार बुझाउनै पर्ने बाध्यता भने हटेन।

दसैंं उपहार भन्दै गत अक्टोबर २ तारिक फ्लाई दुबई मार्फत म त्यही ३२ ईन्चीको टिभी बोकेर अध्यागमन पुग्दा पो छक्क परें, मेरो टिभीमा त हजुरले बनाउनु भएको नियम अनुसार लगभग चौध हजार भन्सार लाग्ने रहेछ। एक साल भन्दा कम समय बसेर फर्किनेलाई त लगभग पुरै भन्सार महसुल लाग्ने रहेछ। म बिगत सात साल देखी बैदेशिक रोजगारमा छु भने हरेक दुई सालमा नेपाल सरकार, बैदेशिक रोजगार बिभागमा बिदेशी भुमीमा श्रम बेचेबापत शुल्क बुझाउछु भने मलाई लेबर होईन भन्न सक्नुहुन्न होला। लेबर भिषामा साउदी अरबमा श्रम बेचिरहेको म मेरो मालिकको सदासहायतामा हरेक छ महिनामा नेपाल आउँछु भने मैले सरकारले दिएको छुट किन लिन नपाउने? श्रम शुल्क बुझाएर पासपोर्टमा श्रम स्टिकर टाँसेर बिदेशिने म जस्ता कयौ कामदार सबै एक साल वा दुई साल पुरा गरेरै नेपाल फर्किन्छन भन्ने मानसिकता गलत हो। सरकारले भिजिट भिषामा तीन वा छ महिना घुमेर फर्किनेहरु र बैदेशिक रोजगार बिभागमा श्रम शुल्क बुझाएर बिदेशिने कामदारलाई उस्तै नियम लगाउनु उपयुक्त हुन्न। दुई सालको श्रम शुल्क तिरेर बिदेशिएका नेपाली कामदार तीन महिनामा आउन वा छ महिनामा, अध्यागमनमा उसले पाउने सेवा सुबिधामा किन भिन्नता? हरेक पटक टिभी बोकेरै आउँछ भन्ने डर हो भने पासपोर्टमै श्रमको स्टिकर सँगै "३२ ईन्चीको टिभीमा पाउने भन्सार छुट सुबिधा पाएको" स्ट्याम्प लगाईदिनोस अर्थमन्त्रीज्यु तर लेबर नै भएपनी धेरै नेपाली एक बर्ष पुरा नगरी नेपाल फर्किनुपर्ने बाध्यता वा अवस्थाका हुन्छन। ति सबै घुमघाम गर्न गएका हुन र त्यस्तालाई भन्सार शुल्क लगाउनै पर्छ भन्ने मानसिकतामा बनाईएको नियम संसोधन गर्नोस।


मलाई एयरपोर्ट झरेर लगेज निकाल्दै गर्दा एक ब्यक्तीले खुसुक्क सोध्नु भो, टिभी ल्याउनु भएछ कती बर्ष बसेर आउनु भो? मैले भनें, बस्न त छ-सात बर्षै भो तर अहिले चैं छ महिना पछी फर्किंदै छु। उहाँले पासपोर्ट हेर्नु भो र लगभग चौध हजार भन्सार लाग्ने तर खासखुस गरेर थोरैमा मिलाईदिने कुरा गर्नुभो। मैले २०-२५ हजारको टिभीमा अर्को १४ हजार तिर्नैपर्ने कुरो सुन्दा टिभी त्यहीं फुटाईदिम झैं झोक नचलेको होईन तर रिस पोख्न सम्बन्धित ठाउँँमै जाने तर एक पैसो खासखुस नगर्ने जवाफ फर्काएँ र अघी बढें। भन्सार शाखाका एक भद्रभलाद्मीले सबिस्तार सरकारको नियमावली देखाउनु भो, मैले टिभी डिपोजिट गराँए, पैसो जोरजाम गरेर भन्सार तिरेको रसिद काटेरै टिभी बुझेँ। अरुले झैं लगेज बुझेर दुईसाल बसेर फर्किनेलाई टिभी बोकाएको भए वा खुसुक्क २-३ हजार दिएको भए अध्यागमनकै कर्मचारीले पनि दुईसाल बस्ने अन्य कामदारको पासपोर्ट कपीमा मिलन गर्ने चलन थाहा नभएको होईन बरु सच्चा नागरिक हुन चाहेको हुँ। तर यि र यस्तै नितीनियमले सधैंं आफुलाई सच्चा देखाउन सकिन्न र ठगी गर्ने खालको नितिनियम चुप लागेर मान्न पनि सकिन्न।

धन्यवाद।
विश्वराज न्यौपाने,
दमाम - साउदी अरेबिया। 

पुरा पढ्नुस्

रहर

अलिकती तिम्रो हाँसो मिसाउन पाए
तिमीसँगै यो जिन्दगी घिसाउन पाए।।

आहा! कस्तो हुन्थ्यो होला ति दिनहरु
फकाउने तिमी हुँदा म रिसाउन पाए।।

आउ आधाआधी गरौं भाग्यका बोझहरु
तिम्रैकाखमा सुखदुख बिसाउन पाए।।

जाँतो बिना के अर्थ र घुमाउने हातोको
मिलिजुली रहरहरु पिसाउन पाए।।

आहा! कस्तो हुन्थ्यो होला ति दिनहरु
फकाउने तिमी हुँदा म रिसाउन पाए।।    

                   ~~~*~~~

पुरा पढ्नुस्

लघुकथा: कुकुर र गु।

(यो नितान्त ब्यक्तीगत भावना हुन। कोही कसैसँग मिल्न गएमा संयोग मात्रै हुनेछ।)

खै क-कसको बिउ परेर जन्मियो, छोरो डोर्‍याउँदै टहल्दा गल्लीमा पर न भोटेकुकुर न जर्मन सेफर्ड, ठिमाहा जस्तो एउटा छाउरो देखें। बालसुलभ छोरो कुदेर गएर कानमा समातेर कुँईकुँई पार्दै ल्यायो। कुकुर त्यो पनि भर्खरको हेर्दा राम्रै लागेर घरमा ल्याँए। छोरो सँग खुब रत्तियो। 'भक्के' भन्दाभन्दै अरु नाम राखिएन। भक्के खुबै चङ्खे थियो। हुर्कँदै गयो, जवान भो। कौसीबाट बाहिर उसका सहजातीहरु देख्थ्यो, कुँकुँ गर्थ्यो, दया लागेर छोडिदिन्थें, घुमेर फेरी घरै फर्किन्थ्यो।

बिचरो त्यो पनि प्राणी नै हो, उमेर सँगै मनका रहर बढे होलान, कौसीमै बसेर छिमेकीको कुकुर्नीसँग जुहारी खेल्न छोडेन। मलाई पनि पाप पो गरें कि थुनेर भन्ने लाग्यो। सदाको लागि छोडिदिंए। 'राजाको राँगो फुकेजस्तो' भो। दिनभरी कता कता डुल्थ्यो कुन्नी साँझपर्न थालेपछी गेट कोपर्थ्यो, भित्र कतै बस्थ्यो। भुस्याहाहरुको संगत हुन थालेदेखी कौसीमा प्रतिबन्ध थियो उसलाई।

एकदिन बजार गएर फर्किंदैथिए, बाटैमा चिनेर पछ्याउँदै आयो। थुतुनाँ के के लागेको थियो कुन्नी पँयट तिर दल्दियो। रिसाएर भएन। कुकुर न हो, खायो त 'गु' नै खायो होला। बाहिर त्यसलाई अरु कसले दिन्थ्यो र। 'गु' खान बानी लागेदेखी घरको खाना कमै खान्थ्यो, हामी पनि वास्ता अली कम गर्दैथ्यौं, खै जोडी छुटेछ कि कसैले कुटेछ, बाहिर निस्कनै छोड्यो। नुहाई धुवाइ गरेर फेरी त्यसको सत्कार गर्न थालियो। राती गेट 'किरिक्क' हुँदापनि उही भुक्छ पहिला भनेर। सबै त राम्रै थियो, चल्थ्यो, गर्न सकिन्थ्यो तर खाना खानै छोड्यो। खाना दियो, पारी पारी हेर्ने, दाल-भात, मासु हड्डी वास्तै नगर्ने। बर्षौ त्यही खाना खाएर हुर्किएको 'भक्के' केहीदिन बाहिर 'गु' खान पल्किएको थियो, उसलाई खाना जाती लागेन, मिठो लागेन, स्वाद भेटेन, खाएन। आखिर 'खाना' र 'गु' त्यत्ती फरक त होईनन तर उसलाई अब 'गु' नै स्वादिलो र आफ्नो खान्की लाग्न थालेछ। अब मैले खाना ख्वाउन खोजेर सक्दिन, खोजेर 'गु' ल्याएर दिन नि सक्दिन। त्यसैले मैले 'भक्के' लाई स्वतन्त्र गरिदिंए, उसलाई उसको मौलिक अधिकार फिर्ता गर्नु नै मेरो धर्म थियो। ईती।            

(त्यसैले कसैले हिजो अर्काको घरमा बसेर खाना खाएको थियो, आज आफ्नै संसारमा रमाएर गु खान पाउँदा खुशी छ भने उसको अधिकार र स्वतन्त्रतामा खिल्ली गर्न पाईएन। उसको मौलिक अधिकारको सम्मान त गर्नैपर्छ। तर गु खान थालेकै ले खाना खानै नहुने र खाए कुकुरको धर्मै नासिने चैं होईन। :D)

पुरा पढ्नुस्

अमित ढकालले सेतोपाटीमा गत संबिधानसभा चुनावताका लेख्नुभएको 'राजनितीमा धर्मको आगो' शिर्षकमा प्राप्त एक प्रतिकृया।

shyamkoirala54 (signed in using yahoo)

अमीतजी, धेरै मूर्खहरू देखियो जिन्दगीमा तर तपाई जस्तो पट मूर्ख चाही मैले जिन्दगी माँ कहिल्यै देखेको थिईन। नेपाल को लागी हिन्दुत्वले कति महत्व राख्छ भन्ने कुरा अमेरिका मा थाहा पाएको छू। घमण्ड नै सही, भौतिक शास्त्र, मेकानिकल ईञ्जिनियरिग र न्यूकिलियर साईंस मा पीएचडी गरेको छु तर म केवल हिन्दू भएको नाताले अमेरिकॆहरुबाट जति माया र आदर पाएको छू त्यसको अगाडी मेरो समपूर्ण डिग्री हरु केही होईन्न। तपाई भन्दा हिन्दू धर्मं को महत्व बिदेश मा अरुहरुलाई भएको पाए। नासा का बैज्ञानीक देखि बिश्वबिद्यालयका
डिनहरु म कहा बेद र योग सिकन आउछ्न र घनटौ हिन्दुत्व कों महिमा गाएर थाक्दैनन। कति त भजन समेत गाउछ्न। युनिभर्सिटी अफ मिजौरी मा रहेको बिश्वको पहिलो पत्रकारिता स्कूल का प्राध्यापक हरु समेत हिन्दुत्व प्रति हुरुक्कै छन। तपाई भने फोहोरी राजनीति का लागी आफूलाई क्रांतिकारी देखाउन चाहनुहुन्छ । कति पढ्नु भ'को छ? तपाईको पढाईको योग्यता कति हो ? तपाई जस्ता ले आफ्नो ज्ञान ले जति भ्याउनु भो ,लेख्नु भो ! तर तपाई जस्ता कम पढ़ेका अल्पज्ञानी हरू आफूलाई बिद्वान ठाञ्छ्न ,वास्त्बिकता उलटो हुन्छ। फेरी सोध्न चाहाञ्छु, कटी पढ्नु भा'को तपाईले? कति चोटी ब्याक लागाएर पास हुनुभयो ? अनि मूल्यांकन गर्छु तपाई को योग्यता को !!!!
-डा.श्याम कोइराला
कोलोम्बिया, मिजौरी, अमेरिका

पुरा पढ्नुस्

लघुकथा : गाई र गोरु।

माया गरेर गोठैमा पुजिएकी गाई र चुट्दै जोताईएको गोरु बिच झगडा परेछ। 

गाईले फुकिएर बाहिरी संसार हेर्न नपाएको, दिनहुँ लाम्टो तानेर दुध पिलाउनु परेको, गर्भाधान हुनुपरेको र बाच्छाबाच्छी हेर्नुपरेको गुनासो गरिछन। गोरु पनि के कम, चुट्दै जोताएको, गाढा तानेको, भारी बोकाएको, पुच्छर निमोठ्दै मुखौरो लगाएर मेलो लगाएको, खोलेपानीमा हेलाँ गरेको, बन्सो घाँस गाईलाई र घुरान, पराल आफुलाई ख्वाएको गुनासो गरेछ।  

दुबैले आ-आफ्ना पिर पोख्न भगवान पुकारेछन र समान अधिकार माग गरेछन। 

सृस्‍टिकर्ता ब्रह्मा स्वयम प्रकट भएर गाई गोरु सभा डाक्नुभएछ र सोध्नुभएछ: "तिमीहरुको तपस्याले म प्रसन्न भए। आ-आफ्नो समस्या र माग जाहेर गर।"

मुन्टो निहुराउँदै गाईले गोठबाट फुकिनुपर्ने, आफ्नो ईच्छा र आकांक्षामा गोरुको मनोमानी नचल्नुपर्ने, आफुपनी गोठ बाहिर काम गर्न पाउनुपर्ने, बाच्छाबाच्छी गोरुले पनि हुर्काउनुपर्ने र गाईका कामहरुमा सघाउनुपर्ने माग राखिछन। गोरु झन के कम, जुरो तनक्क तानेर, गाईले खाने खोलेपानी देखी घाँसपराल उही जोतिएर उब्जेको ध्वाँस लगाएछ। मेलापात देखी गौचरण सम्म आफु चुटिएको तर गाईलाई भने ढोगेको, पूजा गरेको आरोप लगाएछ। 

सृस्‍टिकर्ता ब्रह्मा दुबैको गुनासो, अहंकार र आक्रोस देखेर मुसुमुसु हाँस्नु भएछ र भन्नुभएछ: लक्ष्मी स्वरुप पुजिएकी गाई र खनजोत गरेर सृस्‍टि सिंगारेको गोरुलाई समान अधिकार त दिने तर गाईलाई जोताएर गोरुको दुध कसले पिउने?

(अधिकार मात्रै भनेर एकापसमा लडेर मात्रै भएन, एकअर्काका शारिरिक संरचना, प्राकृतिक नियम र तिनका उपयोगीता पनि बुझ्दिनुपर्‍यो। मायाले संसार जितिन्छ, जाबो एउटा घर र श्रीमान/श्रीमतीको मन जित्न नसकिने भन्ने होईन। महिलाहरु हेपिएका र भिन्न व्यबहार गरेर पिडा थोपरिएका धेरै गहन बुँदाहरुमा न्याय दिईनुपर्छ र अन्य शिक्षित समाज सँगै सुधारिंदै जान्छन। महिलालाई समान शिक्षा र अवसरमा सहभागी गराईनु पर्छ तर अधिकार र आरक्षणको नाउँमा अस्तित्व र जिम्मेवारी नजरअन्दाज गर्नु भएन।)

पुरा पढ्नुस्

लघुकथा : खरायो र बिरालो।

घरबेटी भै'खाको म। घराँ एक जोडी खरायो र बिरालो थे। दुबै घरपालुवा। एकापसमा रत्तिएका। म हुन्जेल तिनमा बडो प्रेम थियो। छोराछोरी हुर्किए, जान्नेसुन्ने भए, आफ्ना व्यबहार आँफै गर्ने भए, हामी बुढाबुढी घर रुँघेर बस्ने भयौं।

जिन्दगी राम्रै सुखै थियो। पढेलेखेका छोराछोरीसँगै नयाँ नयाँ शैली र संस्कार भित्रिए, बुहारी भित्रिए। किचलो बढ्दै गयो। सन्तानलाई घरका भन्दा छिमेकीका रहनसहन राम्रो लाग्न थाल्यो। एकतमास सप्पै बुहारीका माईती र छोराका ससुराली हामी भन्दा प्यारो भए, उनिहरुकै खुशीका लागि हामी जोईपोई बनबास जाने भयौ।

हामीले छोडेर पनि त्यो घरमा खुशी छाएन। घर घर जस्तो रहेन। बुहारीलाई अधिकार पुगेन। छोरालाई पुरुषत्व पुगेन। आरक्षण पुगेन। कलहले नाती पनाती सम्मका समुह बन्यो। एकापसमा मनमुटाव र बैमनस्यता बढ्यो। अब एकै घरभित्र पनि एक एक कोठा चाहिने भो। लड्दै गए। 

त्यो देखेर हिजोसम्म मिलेका खरायो र बिरालो पनि लड्न, चिथोर्न थाले। एकले अर्कोलाई जात र रंगको आरोप प्रत्यारोप लगाउन थाले। आ-आफ्ना खोर मागे। आ-आफ्ना कर्मले रमाएका प्राणी आज हेपिएको गुनासो गर्न थाले।

हिजोसम्म खोरको आवश्यकतै नपरेका र एउटै घरभित्र मिलिजुली रमाएका खरायो र बिरालोलाई अब आ-आफ्ना खोर चाहिने भो। यिनले घरभित्र नपाएको स्वतन्त्रता त्यो खोरमा थुनिएर पाउँछु भन्ने बुझ्न थाले। यिनलाई खोरमा थुनेर मालिक हुन पल्किएका केही जमात ति खोरमा फुलबुट्टा भरेर बेच्न तल्लिन छन भने खोरका मालिक बनाईदिने आश्वासन दिएर केही शिकारी आफ्नो शिकार सुरक्षित गर्न हरतरह प्रयासरत छ। 

महिला, दलित, आदीबासी, जनजाती, बाहुनबाद र संघियता सप्पै हेर्दैछु म टुलुटुलु। यिनका आन्दोलन र माग त्यही खरायो र बिरालोको भन्दा रत्ती फरक देख्दिन। यि स्वतन्त्रता र अधिकारको लागि घर छोडेर खोर माग्दैछन र आफु बन्दी भएर मालिक र शिकारीलाई सहयोग गर्दैछन। हिमाली, पहाडी, मधेशी, सम्पूर्ण जातजाती, भाषाभाषी, महिला-पुरुष र बर्गको हित हाम्रो अखन्डता र सार्बभौम शक्तीमा मात्रै छ।

आउनोस् हातेमालो गरौं, दल, बाद, सिद्धान्त र सर्बसत्ताबादले एकअर्कामा देखिएको बिकृति र बैमनष्यता नासेर मेची-काली फैलिएको अखण्ड सुन्दर शान्त नेपालको नेपाली हुँ भनेर गर्व गरौं। 

ईती।

पुरा पढ्नुस्

छिट्टै आउन परदेशी दाई

कुर्दा कुर्दै थाकी सके, आँखाका यी नानी पनि 
छिट्टै आउन परदेशी दाई, मर्छे तिम्री रानी पनि! 

शान्त भा' छ गाऊ अचेल स्याल शहर पसे पछि 
छिट्टै आउन परदेशी दाई, बाबा भन्छे सानी पनि!! 

आमा आँखा देखनू हुन्न, छोरा भन्छिन बटुवा लाई 
छिट्टै आउन परदेशी दाई, निल्नै छाडीन पानी पनि!!! 

छोरा भेट्ने आशा मार्दै, बुबा आँशु झार्नुहुन्छ 
छिट्टै आउन परदेशी दाई, होला कुराकानी पनि!!!! 

जस्तो छाड्यौ उस्तै छू म, विवाहित कुमारी झै', 
छिट्टै आउन परदेशी दाई, उसै बित्यो जवानी पनि!!!!! 

बिछ्यौनमा नपल्टदै, झर्छ आँशु सम्झिएर 
छिट्टै आउन परदेशी दाई, कस्तो लायौ बानी पनि 
कुर्दा कुर्दै थाकी सके, आँखा का यी नानी पनि!!!!!! 

पुरा पढ्नुस्

मृत्‍युपत्र

दुई थोपा आँशु झारेर के भो?

तिमी सँग मैले हारेर के भो?

भोली त अवस्य मर्नु छदैछ,

आजै तिमीले मारेर के भो?

पाप र धर्म जान्दिनौ भने,

आँगनमा तुलसी सारेर के भो?

अब त यो लोक परलोक हुँदैछ,

म हिंड्ने बाटो बारेर के भो?

यो त मृत्‍युपत्र हो "बिश्वराज" को,

तिमीले माया मारेर के भो?

दुई थोपा आँशु झारेर के भो?

पुरा पढ्नुस्

फुल जस्तो बैंश बरु घाती हुन्छ आमा!

भाग्यमानी पातै पिपल, पाती हुन्छ आमा 
फुल जस्तो बैंश बरु घाती हुन्छ आमा!

परदेश कि दुखि चेली, कोहि छैन आफ्नो,
दुख हेर्ने दैब पनि माथि हुन्छ आमा!

बिहान देखि अबेरसम्म, कामै काम अति,
खाना खाई सुत्न लाई राती हुन्छ आमा!

कहिले बाउ, कहिले छोरा, कहिले पाहुना हरु,
पालै पालो बिच्छौनामा साथी हुन्छ आमा!

सकिन्न कि बाँच्न अब, मर्छु क्यारे यतै,
तडपियर बाँच्नु भन्दा जाती हुन्छ आमा!

पुरा पढ्नुस्

अन्तर्द्वन्द - जिन्दगीको

भालेको डाँक सँगै
बेँसी पँधेरा को पानी
घर-गोढ को धन्दा
त्यसपछी सुरु हुन्थ्यो बिहानी
यस्तै यस्तै त थियो मेरो जिन्दगानी।

विकट पहाडी गाँउ
खरको झुप्रो घर
सानैमा बाबु गुमाउनुको पिडा
अनी गरिवीमा बाँचेको मेरो परिवार  
आमा, म र मेरी बहिनी।

पिछडिएको जनजाती
दुई कोश टाढाको स्कुल
उमेरले पन्ध्र काटिसक्दा पनि
सातौ कक्षाकी मेरी सहपाठी
उनी, स्‍मृति - मेरी मिल्ने साथी।


हुर्कदै गरेको उमेर
जवानी सँगै मनका अन्तरंग
मौलाउदै गरेको हाम्रो प्रेम
सुखमा हुर्किएकी स्‍मृति र उनका आकांक्षा
अनी दु:खले जेलिएको म र मेरो परिवार।

२०५७ फाल्गुन-चैत्र
स्कुल भित्र आर्मी-पुलिस
गाँउ-गाँउ खानतलासी
अनाहक यातना,हत्या र गिरफ्तार
म, मेरा गुरुहरु र हामी माओवादी?

पिरोलिएको मेरो परिवार
लखेटिएको मेरो जीवन
राज्यले दिएको "आतंककारी" को बिल्ला
अनी बाध्यताले बोकेको रातो झन्डा
म? क्रान्तिकारी माओवादी?

जनसत्ता,बर्गसंघर्ष अनी संबिधानसभा
गोली लागेको खुट्टा
बमले खायका हातका औंलाहरु
न चाहेर छोड्न सकिन्थ्यो न स्विकार्न नै
म,एउटा जनसेना अनी मेरा सस्मरण।

तर अफसोच आजको यथार्थ,
अशिक्षित र शिप बिहिन मेरा पाखुरा
छिन्न-बिन्न मेरो परिवार
अनिश्चित र असुरक्षित भबिश्य
सायद स्वर्ग र नर्क को प्रतक्ष्य प्रतिफल
म, शिबिरबाट निकालिएको भुतपुर्ब छापामार
क. उज्वल - मेरो योग्यता र मेरो परिचय।

बाटो बिराएका जिन्दगीका पाईलाहरु
गुमेको आफ्नोपन र नभेटिएका गन्तब्यहरु
लक्ष्य उही तर फरक-फरक बाटाहरु
सुकर्म र दुस्कर्म का प्रभावहरु
आज अस्पतालको शैयामा म अनी सेतो एप्प्रोनमा सजिएकी उनी  
अर्थात डा. स्‍मृति - मेरो बिगत अनी मेरो सपना!!!!!     

पुरा पढ्नुस्

त्यता के छ कुन्नी तर, यता मन भारी भा'छ

त्यता के छ कुन्नी तर, यता मन भारी भा'छ 

एउटै श्वासमा चल्ने मुटु, आज वारी पारी भा'छ।

तिमी फुल गुलाब झैं, म बास्ना भै छाउछु भन्थ्यौ 

तर आज त्यो फुलबारी, सिउडी फुल्ने टारी भा'छ।

कुनै दिन यस्ता थिय, रात बित्थ्यो संबादले

तर अचेल तिम्रा बचन, मुटु चिर्ने आरी भा'छ।       

बन्दकी को मेरो जीवन, चाहे होला लिलामी नै। 

सुनेको छु तिम्रो बरु, छिन्-छिन्मै नामसारी भा'छ। 

घमन्डले बाटो फेर्यौ, नाप्न खोज्यौ सम्पत्तीले

धन्य आज 'बिश्व' पनि, तिम्रै हाराहारी भा'छ।

सम्झिएर पुराना दिन, आज मन भारी भा'छ।।२।। 

पुरा पढ्नुस्

दुई एकान भन्नेहरु दुईदुना चार भए,

धेरैभए नोटमा बिक्ने भोटका कुरा

आउ गरौं बदमासी र खोटका कुरा।।    

कती गर्छौ मालिकका बखान सधैं  

आउ गरौं गरीबका चोटका कुरा।। 

बेचिए कालाकोटे अन्धाका बजारमा

बुख्याँचाले के को सुन्थ्यो कोटका कुरा  

बाँचौ, बचाउँ र बाँच्न दिउँ सबैलाई 

जातियता बिर्सेंर गरौं अठोटका कुरा।

दुई एकान भन्नेहरु दुईदुना चार भए,

आउ काम्रेड मैदानमै गरौ दुनोटका कुरा।

पुरा पढ्नुस्

तिमी सँगै खुशी भेंटे, छुन देउ सानी

तिमी सँगै खुशी भेंटे, छुन देउ सानी 

रुनै परे तिमी सँगै, रुन देउ सानी। 

एउटा गीत लेखेको छु, तिम्रो संगितमा

सुमधुर हुन्थ्यो मधुर, धून देउ सानी। 

बिर्सिदेउ पुराना घाउ, सम्हाली देउ मन

दागहरु मेटाउँछु, धुन देउ सानी।

तिम्रो न्यानो अँगालो नै, स्वर्गसरी लाग्छ 

सधैं भरी मलाई तिम्रै, हुन देउ सानी। 

मेरो माया तिमीलाई, गुन लाग्छ भने 

गुन साट्न बदलामा, गुन देउ सानी। 

तिमी सँगै खुशी भेंटे, छुन देउ सानी।।   

पुरा पढ्नुस्

बोलाई मलाई, तिमी अन्तै लुक्यौ कि?

बोलाई मलाई, तिमी अन्तै ढुक्यौ कि

जुन झैं बादलमा, तिमी आँफै लुक्यौ कि। 

बाँचुन्जेल तिमी सँगै, जिउँछु भन्थ्यौ

गरेर बाचा, तिमी आँफै चुक्यौ कि। 

बाँधिएर डोरीझैं, साथ हुन्छु भन्थ्यौ

छोडेर साथ, तिमी आँफै फुक्यौ कि। 

यो चोखो मायाको, जित हुन्छ भन्थ्यौ

हारेर मायामा, तिमी आँफै झुक्यौ कि। 

सागर झैं तिमीसँग, बहन्छु भन्थ्यौ

खहरे खोला झैं, तिमी आँफै सुक्यौ कि। 

बोलाई मलाई, तिमी अन्तै लुक्यौ कि।।

पुरा पढ्नुस्

अभागी आज आँफै, टुटे पछि थाहा पाँए

के रहेछ मायाप्रिती? छुटे पछि थाहा पाँए,

जवानीको मुल्य मैंले, लुटे पछि थाहा पाँए!

अशुभ भन्थे किन? टुटेका काँचका भाँडा,

अभागी आज आँफै, टुटे पछि थाहा पाँए!

पुरा पढ्नुस्

तिमी सँग गर्ने धेरै, बात बाँकी छ।

यो त सन्ध्या हो पुरै, रात बाँकी छ,

तिमी सँग गर्ने धेरै, बात बाँकी छ।

कती रुज्छौ एक्लै ति परेली भिजाई,

तिमी संगै मायाको, बर्षात बाँकी छ।

मदहोस् नजरका नशा नपिलाउ आजै,

तिम्रै लागि एउटा सिंगै, मात बाँकी छ।

छिनमै गर्मी छिनमै जाडो,यो मायाको मौसम,

केही बेर पर्ख प्रिया, पुरै हिमपात बाँकी छ।

पुरा पढ्नुस्

बरु काली भन कृपया मलाई जाली नभन

बरु काली भन कृपया मलाई जाली नभन,

म त तिम्रै घरवाली हुँ,मलाई साली नभन।

सम्मोहनका मधुमासमा मदहोस सुवासिनी,

म त हजुरकै फुलबारी हुँ,मलाई माली नभन।।

श्पर्शमा लालायित मस्त परागमा फक्रियकी,

म त सुन्दर गुलाब हुँ,मलाई डाली नभन।।।

सुहागका प्रतिबिम्ब तिम्रै लागि आवाद सिँउदो,

पर्खाइमा प्रताडित मलाई किन खाली? नभन।।।।

नयाँ सम्बन्ध,नयाँ संसार अनी खुशी नयाँ बर्षको,

यि त स्वम्बरका थपडीहरु हुन्,रमिते ताली नभन।।।

पुरा पढ्नुस्

मह जस्तो गुलियो माया तिमीलाई अमिलो पिरो भएछ

मह जस्तो गुलियो माया तिमीलाई अमिलो पिरो भएछ,

सम्झनाका अमुल्य उपहारहरू, बर्षाको बेस्वादे बिमिरो भएछ।

  

समय सँग चल्न जानिन कोही कसैलाई छल्न जानिन,

त्यसैले मायाका ब्यापारीहरू, तिम्रो दिलको हिरो भएछ।

तिमीलाई सधैं आलिशान न्यानो-न्यानो जताततै,

मलाई मात्रै पापी माया, मुटु कमाउने ठिहिरो भएछ।

  

धन त बराबरी होला नहोला चाहन्थे चाहना बराबरी होस्,

तैपनि सय प्रतिशतमा, तिम्रो माया जिरो भएछ।।।।।

पुरा पढ्नुस्

दुई थोपा आँशु झारेर के भो?

दुई थोपा आँशु झारेर के भो?

तिमी सँग मैले हारेर के भो?

  

भोली त अवस्य मर्नु छदैछ,

आजै तिमीले मारेर के भो?

  

पाप र धर्म जान्दिनौ भने,

आँगनमा तुलसी सारेर के भो?

  

अब त यो लोक परलोक हुँदैछ,

म हिंड्ने बाटो बारेर के भो?

  

यो त मृत्‍युपत्र हो "बिश्वराज" को,

तिमीले माया मारेर के भो?

दुई थोपा आँशु झारेर के भो?

पुरा पढ्नुस्

नजिक आई हाई भनिन्, आशुँ खसालेर

नजिक आई हाई भनिन्, आशुँ खसालेर,

माफ गर मलाई भनिन्, आशुँ खसालेर। 

तिम्रो मेरो साईनो अब, यत्ती मात्रै रै'छ,

हुँदैछु म पराई भनिन्, आशुँ खसालेर।

लुकीछिपी साटेका ति, तस्बिर र चिठ्ठीपत्र

फ्याकिदेउ है जलाई भनिन्, आशुँ खसालेर।  

उनी सँगै मेरा पनि, आँखा रसाएछन,

नरोई देउ बधाई भनिन्, आशुँ खसालेर।

आशुँ पूछ्दै जाउ भने,घर गरेर खाउ भने,

हात हल्लाउँदै बाई भनिन्, आशुँ खसालेर।

माफ गर मलाई भनिन्, आशुँ खसालेर। 

पुरा पढ्नुस्

आँखा भित्रै लुकाउँथे, नानी भैदिए

आँखा भित्रै लुकाउँथे, नानी भैदिए,

प्यासी बनी पिउँथे होला,पानी भैदिए।

एउटा मन छ तिम्रो,मायामा रंगियको, 

सम्झिएर महल यसलाई, रानी भैदिए।

हरेकदिन हाम्रो लागि,प्रेम-दिवस सरी,

"प्रिया" तिमी मायाकी, खानी भैदिए। 

समर्पित तिम्रो माया,समर्पण मेरो पनि,

जीवन भरी हामी दुबै, ज्ञानी भैदिए।

यो खुशी यो माया, उपहार दिन्थे,

साथमा सधैं मेरी प्यारी,"सानी" भैदिए।।

पुरा पढ्नुस्

सम्बन्धमा चिरा पर्दा, रुदै जिउछन कोही

सम्बन्धमा चिरा पर्दा, रुदै जिउछन कोही, 

कोही पिउछन मदिरा, बिशै पिउछन कोही। 

अचानोमा मुटु राखी, मायामा धार लाँए,

चिरा परी सकेपछी, मुटु सिउछन कोही।

पुरा पढ्नुस्

होलीको निहुँले झरेकी तिमी

होलीको निहुँले झरेकी तिमी, 

रंगले दंग परेकी तिमी।। 

  

फागुले लपक्क छोपेको जवानी, 

अरुले छोला झैं गरेकी तिमी।। 

  

भिजेको चोली छातीमा टाँसिदा,

लाजले भुतुक्क मरेकी तिमी।। 

  

जाडोले कामेका मन र मुटु,

तताउन मै'तिर सरेकी तिमी।।  

पुरा पढ्नुस्

मेरो उजाड जिन्दगीमा

मेरो उजाड जिन्दगीमा, हाँसो बनी पस्यौ किन? 
निर्मल थिए आँखाहरु, आँसु बनी खस्यौ किन?

बेवारीसे भएपनी, जिउँदो मान्छे जलाएर 
मौरी जस्तै भुँनभुँनाई, सर्पलेझैं डस्यौ किन?

रहरको माला गाँसी, दोबाटोमै पर्खाएर 
भागीजानु थियो भने, मुटुभित्रै बस्यौ किन? 

दु:ख सुख जसो तसो, रमाएथें आँफै सँग,
फुकीजानु थियो भने, बाचाबन्धन कस्यौ किन?

चोटै दिनु थियो भने, बेसाहराको आँचलभरी 
दिए हुन्थ्यो बिषै बरु, मात्रै छुरा धस्यौ किन?

पुरा पढ्नुस्

रहर हुँदाहुँदै....

छिनाईगयौ प्रितको चंगा आकाश छुँदाछुँदै 

सुन्यतामा खसें एक्लै उड्ने रहर हुँदाहुँदै।। 

न फर्किएर हेर्यौ तिमीले न रोक्न सकिएँ म

खस्दा-खस्दै च्यातिएँ म, बेदनाले रुँदारुँदै।।  

पहाडसँग ठोकिएँ खसेर खोँचमा बज्जारिएँ

तलाउ मा डुबीरहेँ म, आँशुले धुँदाधुँदै।।    

रंगिन त्यो समागमको रंग उड्यो साथछोडी

तिमी उड्यौ अरुसंगै, मैले गाँठो फुँदाफुँदै।। 

पुरा पढ्नुस्

भेट्न सक्तिन।

म आफ्नै घाँटी, रेट्न सक्तिन
माफ गर तिमीसँग, भेट्न सक्तिन।

सम्बन्धको ऐना, फुटाएर फेरी
तिम्रैपछी आँफैलाई, लखेट्न सक्तिन।

कती सक्छु खै? ति दाग छोप्न
तर माया लाग्छ, म मेट्न सक्तिन।

सक्तिन म भुल्न, ति रहरका रेखा
सक्तिन म बोल्न, म भेट्न सक्तिन।
तर ~~~~~~~~ मेट्न सक्तिन।।

पुरा पढ्नुस्

तिम्ले छुँदा धन्य हुन्छु, बात लाग्दैन।।

कोनै छर यहाँ मेरो, तिमी नै हौ सबै-सबै

तिमी बिनाको जमात, जमात लाग्दैन।।

गिल्ला गर्दै ताली पिट्ने, लहरैछन सयौं-सयौं 

तिम्ले जस्तो माया गर्ने, हात लाग्दैन।।

आउ तिमी निस्वार्थ, प्रेम बोकी आउ प्रिय

तिम्ले छुँदा धन्य हुन्छु, बात लाग्दैन।।

श्वास संगै तिम्रो अटुट, विश्वाश भयो भने

खुशीका फुलमाथी तुषारोको, खात लाग्दैन      

तिम्ले छुँदा धन्य हुन्छु, बात लाग्दैन।।

पुरा पढ्नुस्

भिजेर यि आँखाहरु, आँशु बन्न नपाउँदै.....

भिजेर यि आँखाहरु, आँशु बन्न नपाउँदै, 
बाटै मोडी तिमी गयौ जाउ भन्न नपाउँदै।।

हेर्यौ चोर्यौ मन-मुटु, आयौ गयौ निमेषमै, 
तिमी सँग बिताएका, दिन गन्न नपाउँदै।।

पुरा पढ्नुस्

मधु बेग्लै माला बेग्लै

मधु बेग्लै माला बेग्लै 
जवानीको चाला बेग्लै 
दुबैको चाह उस्तै तर 
ले-ले भन्दा ला-ला बेग्लै 

दिप उस्तै पाला उस्तै 
ढुकुटीको ताला उस्तै 
कामाग्नीमा जलेपछी 
सेता उस्तै काला उस्तै 

ढल अर्कै ढाला अर्कै
मल अर्कै माला अर्कै
डाला भर्ने डल्लाहरु
लाला अर्कै खाला अर्कै 

पुरा पढ्नुस्