लघुकथा: कुकुर र गु।

(यो नितान्त ब्यक्तीगत भावना हुन। कोही कसैसँग मिल्न गएमा संयोग मात्रै हुनेछ।)

खै क-कसको बिउ परेर जन्मियो, छोरो डोर्‍याउँदै टहल्दा गल्लीमा पर न भोटेकुकुर न जर्मन सेफर्ड, ठिमाहा जस्तो एउटा छाउरो देखें। बालसुलभ छोरो कुदेर गएर कानमा समातेर कुँईकुँई पार्दै ल्यायो। कुकुर त्यो पनि भर्खरको हेर्दा राम्रै लागेर घरमा ल्याँए। छोरो सँग खुब रत्तियो। 'भक्के' भन्दाभन्दै अरु नाम राखिएन। भक्के खुबै चङ्खे थियो। हुर्कँदै गयो, जवान भो। कौसीबाट बाहिर उसका सहजातीहरु देख्थ्यो, कुँकुँ गर्थ्यो, दया लागेर छोडिदिन्थें, घुमेर फेरी घरै फर्किन्थ्यो।

बिचरो त्यो पनि प्राणी नै हो, उमेर सँगै मनका रहर बढे होलान, कौसीमै बसेर छिमेकीको कुकुर्नीसँग जुहारी खेल्न छोडेन। मलाई पनि पाप पो गरें कि थुनेर भन्ने लाग्यो। सदाको लागि छोडिदिंए। 'राजाको राँगो फुकेजस्तो' भो। दिनभरी कता कता डुल्थ्यो कुन्नी साँझपर्न थालेपछी गेट कोपर्थ्यो, भित्र कतै बस्थ्यो। भुस्याहाहरुको संगत हुन थालेदेखी कौसीमा प्रतिबन्ध थियो उसलाई।

एकदिन बजार गएर फर्किंदैथिए, बाटैमा चिनेर पछ्याउँदै आयो। थुतुनाँ के के लागेको थियो कुन्नी पँयट तिर दल्दियो। रिसाएर भएन। कुकुर न हो, खायो त 'गु' नै खायो होला। बाहिर त्यसलाई अरु कसले दिन्थ्यो र। 'गु' खान बानी लागेदेखी घरको खाना कमै खान्थ्यो, हामी पनि वास्ता अली कम गर्दैथ्यौं, खै जोडी छुटेछ कि कसैले कुटेछ, बाहिर निस्कनै छोड्यो। नुहाई धुवाइ गरेर फेरी त्यसको सत्कार गर्न थालियो। राती गेट 'किरिक्क' हुँदापनि उही भुक्छ पहिला भनेर। सबै त राम्रै थियो, चल्थ्यो, गर्न सकिन्थ्यो तर खाना खानै छोड्यो। खाना दियो, पारी पारी हेर्ने, दाल-भात, मासु हड्डी वास्तै नगर्ने। बर्षौ त्यही खाना खाएर हुर्किएको 'भक्के' केहीदिन बाहिर 'गु' खान पल्किएको थियो, उसलाई खाना जाती लागेन, मिठो लागेन, स्वाद भेटेन, खाएन। आखिर 'खाना' र 'गु' त्यत्ती फरक त होईनन तर उसलाई अब 'गु' नै स्वादिलो र आफ्नो खान्की लाग्न थालेछ। अब मैले खाना ख्वाउन खोजेर सक्दिन, खोजेर 'गु' ल्याएर दिन नि सक्दिन। त्यसैले मैले 'भक्के' लाई स्वतन्त्र गरिदिंए, उसलाई उसको मौलिक अधिकार फिर्ता गर्नु नै मेरो धर्म थियो। ईती।            

(त्यसैले कसैले हिजो अर्काको घरमा बसेर खाना खाएको थियो, आज आफ्नै संसारमा रमाएर गु खान पाउँदा खुशी छ भने उसको अधिकार र स्वतन्त्रतामा खिल्ली गर्न पाईएन। उसको मौलिक अधिकारको सम्मान त गर्नैपर्छ। तर गु खान थालेकै ले खाना खानै नहुने र खाए कुकुरको धर्मै नासिने चैं होईन। :D)

पुरा पढ्नुस्

अमित ढकालले सेतोपाटीमा गत संबिधानसभा चुनावताका लेख्नुभएको 'राजनितीमा धर्मको आगो' शिर्षकमा प्राप्त एक प्रतिकृया।

shyamkoirala54 (signed in using yahoo)

अमीतजी, धेरै मूर्खहरू देखियो जिन्दगीमा तर तपाई जस्तो पट मूर्ख चाही मैले जिन्दगी माँ कहिल्यै देखेको थिईन। नेपाल को लागी हिन्दुत्वले कति महत्व राख्छ भन्ने कुरा अमेरिका मा थाहा पाएको छू। घमण्ड नै सही, भौतिक शास्त्र, मेकानिकल ईञ्जिनियरिग र न्यूकिलियर साईंस मा पीएचडी गरेको छु तर म केवल हिन्दू भएको नाताले अमेरिकॆहरुबाट जति माया र आदर पाएको छू त्यसको अगाडी मेरो समपूर्ण डिग्री हरु केही होईन्न। तपाई भन्दा हिन्दू धर्मं को महत्व बिदेश मा अरुहरुलाई भएको पाए। नासा का बैज्ञानीक देखि बिश्वबिद्यालयका
डिनहरु म कहा बेद र योग सिकन आउछ्न र घनटौ हिन्दुत्व कों महिमा गाएर थाक्दैनन। कति त भजन समेत गाउछ्न। युनिभर्सिटी अफ मिजौरी मा रहेको बिश्वको पहिलो पत्रकारिता स्कूल का प्राध्यापक हरु समेत हिन्दुत्व प्रति हुरुक्कै छन। तपाई भने फोहोरी राजनीति का लागी आफूलाई क्रांतिकारी देखाउन चाहनुहुन्छ । कति पढ्नु भ'को छ? तपाईको पढाईको योग्यता कति हो ? तपाई जस्ता ले आफ्नो ज्ञान ले जति भ्याउनु भो ,लेख्नु भो ! तर तपाई जस्ता कम पढ़ेका अल्पज्ञानी हरू आफूलाई बिद्वान ठाञ्छ्न ,वास्त्बिकता उलटो हुन्छ। फेरी सोध्न चाहाञ्छु, कटी पढ्नु भा'को तपाईले? कति चोटी ब्याक लागाएर पास हुनुभयो ? अनि मूल्यांकन गर्छु तपाई को योग्यता को !!!!
-डा.श्याम कोइराला
कोलोम्बिया, मिजौरी, अमेरिका

पुरा पढ्नुस्

लघुकथा : गाई र गोरु।

माया गरेर गोठैमा पुजिएकी गाई र चुट्दै जोताईएको गोरु बिच झगडा परेछ। 

गाईले फुकिएर बाहिरी संसार हेर्न नपाएको, दिनहुँ लाम्टो तानेर दुध पिलाउनु परेको, गर्भाधान हुनुपरेको र बाच्छाबाच्छी हेर्नुपरेको गुनासो गरिछन। गोरु पनि के कम, चुट्दै जोताएको, गाढा तानेको, भारी बोकाएको, पुच्छर निमोठ्दै मुखौरो लगाएर मेलो लगाएको, खोलेपानीमा हेलाँ गरेको, बन्सो घाँस गाईलाई र घुरान, पराल आफुलाई ख्वाएको गुनासो गरेछ।  

दुबैले आ-आफ्ना पिर पोख्न भगवान पुकारेछन र समान अधिकार माग गरेछन। 

सृस्‍टिकर्ता ब्रह्मा स्वयम प्रकट भएर गाई गोरु सभा डाक्नुभएछ र सोध्नुभएछ: "तिमीहरुको तपस्याले म प्रसन्न भए। आ-आफ्नो समस्या र माग जाहेर गर।"

मुन्टो निहुराउँदै गाईले गोठबाट फुकिनुपर्ने, आफ्नो ईच्छा र आकांक्षामा गोरुको मनोमानी नचल्नुपर्ने, आफुपनी गोठ बाहिर काम गर्न पाउनुपर्ने, बाच्छाबाच्छी गोरुले पनि हुर्काउनुपर्ने र गाईका कामहरुमा सघाउनुपर्ने माग राखिछन। गोरु झन के कम, जुरो तनक्क तानेर, गाईले खाने खोलेपानी देखी घाँसपराल उही जोतिएर उब्जेको ध्वाँस लगाएछ। मेलापात देखी गौचरण सम्म आफु चुटिएको तर गाईलाई भने ढोगेको, पूजा गरेको आरोप लगाएछ। 

सृस्‍टिकर्ता ब्रह्मा दुबैको गुनासो, अहंकार र आक्रोस देखेर मुसुमुसु हाँस्नु भएछ र भन्नुभएछ: लक्ष्मी स्वरुप पुजिएकी गाई र खनजोत गरेर सृस्‍टि सिंगारेको गोरुलाई समान अधिकार त दिने तर गाईलाई जोताएर गोरुको दुध कसले पिउने?

(अधिकार मात्रै भनेर एकापसमा लडेर मात्रै भएन, एकअर्काका शारिरिक संरचना, प्राकृतिक नियम र तिनका उपयोगीता पनि बुझ्दिनुपर्‍यो। मायाले संसार जितिन्छ, जाबो एउटा घर र श्रीमान/श्रीमतीको मन जित्न नसकिने भन्ने होईन। महिलाहरु हेपिएका र भिन्न व्यबहार गरेर पिडा थोपरिएका धेरै गहन बुँदाहरुमा न्याय दिईनुपर्छ र अन्य शिक्षित समाज सँगै सुधारिंदै जान्छन। महिलालाई समान शिक्षा र अवसरमा सहभागी गराईनु पर्छ तर अधिकार र आरक्षणको नाउँमा अस्तित्व र जिम्मेवारी नजरअन्दाज गर्नु भएन।)

पुरा पढ्नुस्

लघुकथा : खरायो र बिरालो।

घरबेटी भै'खाको म। घराँ एक जोडी खरायो र बिरालो थे। दुबै घरपालुवा। एकापसमा रत्तिएका। म हुन्जेल तिनमा बडो प्रेम थियो। छोराछोरी हुर्किए, जान्नेसुन्ने भए, आफ्ना व्यबहार आँफै गर्ने भए, हामी बुढाबुढी घर रुँघेर बस्ने भयौं।

जिन्दगी राम्रै सुखै थियो। पढेलेखेका छोराछोरीसँगै नयाँ नयाँ शैली र संस्कार भित्रिए, बुहारी भित्रिए। किचलो बढ्दै गयो। सन्तानलाई घरका भन्दा छिमेकीका रहनसहन राम्रो लाग्न थाल्यो। एकतमास सप्पै बुहारीका माईती र छोराका ससुराली हामी भन्दा प्यारो भए, उनिहरुकै खुशीका लागि हामी जोईपोई बनबास जाने भयौ।

हामीले छोडेर पनि त्यो घरमा खुशी छाएन। घर घर जस्तो रहेन। बुहारीलाई अधिकार पुगेन। छोरालाई पुरुषत्व पुगेन। आरक्षण पुगेन। कलहले नाती पनाती सम्मका समुह बन्यो। एकापसमा मनमुटाव र बैमनस्यता बढ्यो। अब एकै घरभित्र पनि एक एक कोठा चाहिने भो। लड्दै गए। 

त्यो देखेर हिजोसम्म मिलेका खरायो र बिरालो पनि लड्न, चिथोर्न थाले। एकले अर्कोलाई जात र रंगको आरोप प्रत्यारोप लगाउन थाले। आ-आफ्ना खोर मागे। आ-आफ्ना कर्मले रमाएका प्राणी आज हेपिएको गुनासो गर्न थाले।

हिजोसम्म खोरको आवश्यकतै नपरेका र एउटै घरभित्र मिलिजुली रमाएका खरायो र बिरालोलाई अब आ-आफ्ना खोर चाहिने भो। यिनले घरभित्र नपाएको स्वतन्त्रता त्यो खोरमा थुनिएर पाउँछु भन्ने बुझ्न थाले। यिनलाई खोरमा थुनेर मालिक हुन पल्किएका केही जमात ति खोरमा फुलबुट्टा भरेर बेच्न तल्लिन छन भने खोरका मालिक बनाईदिने आश्वासन दिएर केही शिकारी आफ्नो शिकार सुरक्षित गर्न हरतरह प्रयासरत छ। 

महिला, दलित, आदीबासी, जनजाती, बाहुनबाद र संघियता सप्पै हेर्दैछु म टुलुटुलु। यिनका आन्दोलन र माग त्यही खरायो र बिरालोको भन्दा रत्ती फरक देख्दिन। यि स्वतन्त्रता र अधिकारको लागि घर छोडेर खोर माग्दैछन र आफु बन्दी भएर मालिक र शिकारीलाई सहयोग गर्दैछन। हिमाली, पहाडी, मधेशी, सम्पूर्ण जातजाती, भाषाभाषी, महिला-पुरुष र बर्गको हित हाम्रो अखन्डता र सार्बभौम शक्तीमा मात्रै छ।

आउनोस् हातेमालो गरौं, दल, बाद, सिद्धान्त र सर्बसत्ताबादले एकअर्कामा देखिएको बिकृति र बैमनष्यता नासेर मेची-काली फैलिएको अखण्ड सुन्दर शान्त नेपालको नेपाली हुँ भनेर गर्व गरौं। 

ईती।

पुरा पढ्नुस्

छिट्टै आउन परदेशी दाई

कुर्दा कुर्दै थाकी सके, आँखाका यी नानी पनि 
छिट्टै आउन परदेशी दाई, मर्छे तिम्री रानी पनि! 

शान्त भा' छ गाऊ अचेल स्याल शहर पसे पछि 
छिट्टै आउन परदेशी दाई, बाबा भन्छे सानी पनि!! 

आमा आँखा देखनू हुन्न, छोरा भन्छिन बटुवा लाई 
छिट्टै आउन परदेशी दाई, निल्नै छाडीन पानी पनि!!! 

छोरा भेट्ने आशा मार्दै, बुबा आँशु झार्नुहुन्छ 
छिट्टै आउन परदेशी दाई, होला कुराकानी पनि!!!! 

जस्तो छाड्यौ उस्तै छू म, विवाहित कुमारी झै', 
छिट्टै आउन परदेशी दाई, उसै बित्यो जवानी पनि!!!!! 

बिछ्यौनमा नपल्टदै, झर्छ आँशु सम्झिएर 
छिट्टै आउन परदेशी दाई, कस्तो लायौ बानी पनि 
कुर्दा कुर्दै थाकी सके, आँखा का यी नानी पनि!!!!!! 

पुरा पढ्नुस्

मृत्‍युपत्र

दुई थोपा आँशु झारेर के भो?

तिमी सँग मैले हारेर के भो?

भोली त अवस्य मर्नु छदैछ,

आजै तिमीले मारेर के भो?

पाप र धर्म जान्दिनौ भने,

आँगनमा तुलसी सारेर के भो?

अब त यो लोक परलोक हुँदैछ,

म हिंड्ने बाटो बारेर के भो?

यो त मृत्‍युपत्र हो "बिश्वराज" को,

तिमीले माया मारेर के भो?

दुई थोपा आँशु झारेर के भो?

पुरा पढ्नुस्

फुल जस्तो बैंश बरु घाती हुन्छ आमा!

भाग्यमानी पातै पिपल, पाती हुन्छ आमा 
फुल जस्तो बैंश बरु घाती हुन्छ आमा!

परदेश कि दुखि चेली, कोहि छैन आफ्नो,
दुख हेर्ने दैब पनि माथि हुन्छ आमा!

बिहान देखि अबेरसम्म, कामै काम अति,
खाना खाई सुत्न लाई राती हुन्छ आमा!

कहिले बाउ, कहिले छोरा, कहिले पाहुना हरु,
पालै पालो बिच्छौनामा साथी हुन्छ आमा!

सकिन्न कि बाँच्न अब, मर्छु क्यारे यतै,
तडपियर बाँच्नु भन्दा जाती हुन्छ आमा!

पुरा पढ्नुस्